Ga naar inhoud
Logo De Burcht Henri Polakinstituut Vakbondsmuseum

Henri Polakinstituut · Vakbondsmuseum

Het oudste vakbondsgebouw van Nederland

In 1900 openden de Amsterdamse diamantbewerkers de deuren van hun eigen gebouw aan de Henri Polaklaan. Architect H.P. Berlage ontwierp een monument dat kracht, schoonheid en solidariteit verenigt.

Ontdek het gebouw Zalen huren

Een burcht voor de arbeid

De Burcht aan de Henri Polaklaan in Amsterdam geldt als een van de belangrijkste monumenten van de Nederlandse vakbeweging. Het gebouw werd in 1899 ontworpen door Hendrik Petrus Berlage in opdracht van de Algemeene Nederlandsche Diamantbewerkersbond (ANDB), de grootste en invloedrijkste vakbond van die periode.

Berlage liet zich inspireren door de stadspaleizen van de Italiaanse Renaissance. Met rode baksteen, kantelen en een markante toren creeerde hij een gebouw dat de waardigheid en kracht van de georganiseerde arbeidersbeweging moest uitstralen. De leden noemden het gebouw trots hun "paleis".

Tegenwoordig functioneert De Burcht als museum, erfgoedlocatie en centrum voor wetenschappelijk onderzoek naar de vakbeweging. Het Henri Polakinstituut organiseert tentoonstellingen, symposia, lezingen en educatieve programma's die de geschiedenis en toekomst van de arbeidsverhoudingen belichten.

Activiteiten & Programma

Het Henri Polakinstituut organiseert uiteenlopende activiteiten rond arbeidsverhoudingen, vakbondsgeschiedenis en maatschappelijke betrokkenheid.

Tentoonstellingen

Wisselende exposities over de geschiedenis van de vakbeweging, de diamantindustrie en het sociale erfgoed van Amsterdam.

Symposia

Wetenschappelijke bijeenkomsten en debatten over actuele thema's rondom arbeid, inkomen en de toekomst van vakorganisaties.

Educatie

Educatieve programma's voor scholieren en studenten over arbeidsrechten, democratie en de rol van de vakbeweging in de samenleving.

Colleges & Leergangen

Verdiepende lezingenreeksen en cursussen over arbeidsverhoudingen, vakbondsleiderschap en collectieve onderhandeling.

Publicaties

Wetenschappelijke uitgaven, onderzoeksrapporten en historische publicaties over de Nederlandse en internationale vakbeweging.

OR Academie

Trainingen en kennisprogramma's voor leden van ondernemingsraden, gericht op medezeggenschap en werknemersparticipatie.
Rijksmonument sinds 1974

Architectuur van Berlage

H.P. Berlage ontwierp De Burcht gelijktijdig met zijn beroemde Beurs van Berlage. Beide gebouwen delen een sobere, eerlijke bouwstijl waarin het materiaal de hoofdrol speelt. De rode baksteen, de natuurstenen accenten en de zorgvuldig ontworpen details maken het gebouw tot een bijzonder voorbeeld van gemeenschapskunst.

In het interieur vallen de wandschilderingen van R.N. Roland Holst op, die in 1904 twaalf voorstellingen maakte voor de grote vergaderzaal. Het gebouw is in 2010 grondig gerestaureerd, waarbij het oorspronkelijke ontwerp van Berlage zoveel mogelijk is hersteld.

Meer over Berlage en het ontwerp

Vergaderen in een rijksmonument

De Burcht beschikt over diverse monumentale zalen die uitermate geschikt zijn voor vergaderingen, conferenties, symposia en bijzondere gelegenheden. Elke ruimte ademt de geschiedenis van meer dan een eeuw vakbondsbeweging en biedt een inspirerende omgeving voor bijeenkomsten.

Van de indrukwekkende Bondsraadzaal met de wandschilderingen van Roland Holst tot de intieme Bestuurskamer: het gebouw biedt mogelijkheden voor groepen van verschillende omvang. Catering en audiovisuele faciliteiten zijn beschikbaar.

Bekijk de zalen

Het erfgoed van Henri Polak

Henri Polak (1868-1943) was de drijvende kracht achter de oprichting van de ANDB in 1894 en later van het Nederlandsch Verbond van Vakvereenigingen (NVV), de voorloper van de huidige FNV. Zijn overtuiging dat arbeiders recht hadden op waardigheid, kennis en schoonheid vormde de basis voor het gebouw en de organisatie die er gevestigd was.

De Henri Polak leerstoel, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam, zet zijn intellectuele erfgoed voort door wetenschappelijk onderzoek naar de positie en toekomst van de vakbeweging.

Meer over het wetenschappelijk werk

Berichten

Actueel

De diamantbewerkers en de bescherming van hun bezittingen

De Amsterdamse diamantbewerkers van de negentiende en vroege twintigste eeuw behoorden tot de best betaalde arbeiders van Nederland. Zij werkten dagelijks met kostbare ruwe diamanten en geslepen stenen, soms ter waarde van jaarsalarissen. Die welvaart bracht echter ook risico's met zich mee: diefstal en inbraak waren reële bedreigingen. Wie tegenwoordig nadenkt over de beveiliging van waardevolle bezittingen, kan vrijblijvende offertes voor inbraakbeveiliging aanvragen bij erkende bedrijven om verschillende opties te vergelijken.

De diamantindustrie kende een sterk ontwikkeld bewustzijn rond beveiliging. De slijperijen en werkplaatsen in de Amsterdamse Jodenbuurt waren uitgerust met stevige sloten en vaak bewaakt.

Verder lezen →

De toekomst van medezeggenschap: wat de vakbeweging ons leert

Het recht op medezeggenschap is een van de belangrijkste verworvenheden van de Nederlandse vakbeweging. Vanaf het moment dat Henri Polak in 1894 de Algemeene Nederlandsche Diamantbewerkersbond oprichtte, stond het idee centraal dat werknemers invloed moesten hebben op hun eigen arbeidsomstandigheden. Ruim honderd jaar later is die gedachte verankerd in wet- en regelgeving, maar staat de praktijk onder druk. De Federatie Nederlandse Vakbeweging constateert dat het voor steeds meer werkenden lastig is om hun stem te laten horen op de werkvloer.

De veranderingen op de arbeidsmarkt van de afgelopen decennia zijn ingrijpend. Het klassieke model van vaste dienstverbanden, waarop het stelsel van collectieve arbeidsovereenkomsten en ondernemingsraden is gebouwd, wordt steeds minder vanzelfsprekend.

Verder lezen →

Monumentenzorg en vakbondserfgoed: waarom gebouwen verhalen vertellen

Nederland telt duizenden rijksmonumenten die getuigen van eeuwen bouwgeschiedenis. Grachtenpanden, kerken, buitenplaatsen en raadhuizen krijgen doorgaans de aandacht die ze verdienen. Maar er is een categorie gebouwen die minder voor de hand liggend is en toch een even belangrijk verhaal vertelt: de gebouwen van de arbeidersbeweging. Organisaties als Hendrick de Keyser Monumenten, die zich al meer dan een eeuw inzet voor het behoud van architectonisch waardevolle panden in heel Nederland, spelen een cruciale rol bij het veiligstellen van dit soort erfgoed.

Het vakbondsgebouw als bouwtype is een betrekkelijk jong fenomeen. Pas in het laatste kwart van de negentiende eeuw begonnen arbeidersorganisaties eigen huisvesting te realiseren.

Verder lezen →

De Amsterdamse diamantbewerkers: pioniers van de vakbeweging

In de tweede helft van de negentiende eeuw was Amsterdam het onbetwiste centrum van de wereldwijde diamantindustrie. Duizenden arbeiders waren werkzaam in de slijperijen die verspreid lagen over de Jodenbuurt en de Plantagebuurt. Deze diamantbewerkers zouden uitgroeien tot de pioniers van de georganiseerde vakbeweging in Nederland, een verhaal dat in al zijn facetten wordt gedocumenteerd door het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis in Amsterdam.

De diamantindustrie had een bijzonder karakter. In tegenstelling tot veel andere ambachten kende het vak een hoge mate van vakmanschap en een relatief goede beloning, althans in tijden van voorspoed.

Verder lezen →

De wandschilderingen van Roland Holst in De Burcht

In de Bondsraadzaal van De Burcht hangt een serie van twaalf wandschilderingen die tot de meest bijzondere kunstwerken van de Nederlandse arbeidersbeweging behoren. Gemaakt door Richard Nicolaus Roland Holst in 1904, vertellen ze in een symbolistische beeldtaal het verhaal van de strijd, de solidariteit en de idealen van de georganiseerde arbeiders.

Roland Holst (1868-1938) was een veelzijdig kunstenaar: schilder, graficus, ontwerper en monumentaal decorateur. Samen met zijn vrouw, de dichteres en politica Henriette Roland Holst-van der Schalk, behoorde hij tot de kring van socialistisch geengageerde intellectuelen.

Verder lezen →
Alle berichten bekijken